Islahat Fermanı (1856)

18 Şubat 1856’da ilan edilen Islahat Fermanı bir iç düzenleme fermanı olduğu kadar Paris Antlaşması maddeleri arasında yer aldığından siyasal niteliği olan ve dış güçlerin baskısı ile ortaya çıkmış bir fermandır. Sultan Abdülmecid zamanında ilan edilmiştir. Fermanın diğer adı: Hatt-ı Hümayun.

 

Islahat Fermanının Nedenleri:

Osmanlı Devleti’nin Kırım Savaşı’ndaki başarısızlığı devam ederken, Rusya’nın saldırıdaki amacı Osmanlı Devleti’ndeki hıristiyanların haklarını korumak gibi görünse de aslında devletin iç işlerine müdahale etmek ve bundan kendine çıkar sağlamaktı.

Savaş devam ederken İngiltere, Fransa ve Avusturya kendi aralarında savaşın sonunda yapılması gereken bazı kararlar aldılar bunların arasında şöyle bir şart vardı: “Osmanlı Devletinin hükümranlık haklarını bozmayarak, hıristiyan toplumun hak ve ayrıcalıklarını belirleyen bir ferman çıkarılmalı.”

Osmanlı Devleti yenilginin ardından Paris görüşmelerinden önce  diğer devletlerin kendi iç işlerine müdahale etmesini engellemek istercesine Islahat Fermanı‘nı çıkarmıştır. İçerisinde Osmanlı devlet adamları yanında, İngiltere, Fransa ve Avusturya temsilcilerini de bulunduran kurulda Tanzimat Fermanı‘nın Müslüman ve Hıristiyan halk arasında eşitliği sağlayamadığı belirtilmiş bu nedenle Islahat Fermanının bu yönde yenilikler içermesi kararlaştırılmıştır. Fermanın hükümlerinin uygulanmasında Büyük Avrupa Devletleri söz hakkına sahip olacaklarından kısmi de olsa Avrupa Devletleri Osmanlı Devletinin iç işlerine müdahale etme konumu kazanmış oluyorlardı.

Islahat Fermanının Önemli Maddeleri:

Not: Bu kısımdaki maddeleri özet şeklinde kısalttım.

  1. Gülhane ve Tanzimat Fermanının ardından bu fermanda vaad edilen güvencelerin uygulanması için önlemler alınacaktır.
  2. Müslümanlar ve Gayri Müslümanlar (Müslüman Olmayanlar) kanun önünde eşit olacaktır.
  3. Patrikhanelerde yeni meclisler kurulacak, bu meclislerin aldıkları kararlar Babıali deetiminden geçecek ve Patrikler ömür boyunca bu makama seçileceklerdir.
  4. Ülkede bulunan kilise, manastır gibi yerlerin tamirine veya yeniden yapılmasına izin verilecektir.
  5. Irk, din, dil farkı gözetmeksizin her mezhebin insanı eşit olacaktır.
  6. Kimse din değiştirmeye zorlanmayacaktır.
  7. Devlet hizmetlerinden askerlik görevine kadar bütün halk yükümlülüklere aynı ölçüde katılacaktır. (Bu madde Hıristiyan toplumunun hoşuna gitmemiştir.)
  8. Bütün topluluklar okul açabilecektir.
  9. Vergiler eşit alınacaktır.
  10. Bütün halk ticaret ve ekonomik girişimlerde eşittir.
  11. Mahkemeler açık/şeffaf olacak ve keyfi cezalar verilmeyecektir.
  12. Müslüman ile Müslüman olmayanlar arasındaki davalara karma mahkemeler bakacaktır.
  13. Yabancılar Osmanlı Devleti sınırları içerisinde mülk sahibi olabileceklerdir.

Islahat Fermanının Etkileri ve Sonuç Bölümü:

  • Islahat Fermanı, 1839 Tazminat Fermanı gibi can mal ve namus güvenliğinden çok  dini farklılıklar bulunan topluluklar arasında eşitlik sağlamaya çalışmıştır. Bu açıdan Müslüman olmayanların hakları genişletilmiştir.
  • Bu yönelimin asıl amacı Avrupalıların, Osmanlı içerisindeki Hıristiyan toplumu bahane ederek kendilerine yeni çıkarlar sağlamaya çalışmalarıdır. Bir bakıma Osmanlı Devleti Tanzimat Fermanında olduğu gibi Islahat Fermanını kendi isteğiyle çıkarmamış baskılar sonucunda çıkarmıştır.
  • Islahat fermanı Müslümanlar tarafından doğal olarak olumsuz karşılanmıştır. Müslüman olmayanlar ise bazı maddelerden hoşnut kalmamıştır. (herkesin askerlik yapması gibi)
  • İmparatorluk içerisinde bir çok tepkiyle karşılaşan Islahat Fermanının uygulanmasında bir çok güçlük yaşanmıştır ve bazı maddeler sadece kağıt üzerinde kalmıştır.

Yazar: Hakan Caba

Etiketler: , , , ,

  

16 Yorum : “Islahat Fermanı (1856)”

  1. ebrar 25 Şubat 2013 Saat: 13:20 #

    çok işime yaradı teşekkürler

  2. Selin. 24 Mart 2013 Saat: 11:27 #

    çok iyi yapmışsınızda niye kopyalanmıyor ? okul için ödevim var çıkartmam lazım !

    • Gri Bilge 24 Mart 2013 Saat: 11:33 #

      yorum mail adresinize gönderdik :)

  3. Erkan (Gray) 12 Nisan 2013 Saat: 04:49 #

    Çok iyi olmuş da niye kopyalanmıyor ? Mail adresime gönderir misiniz ? Bekliyorum !

    • Gri Bilge 12 Nisan 2013 Saat: 07:38 #

      facebook adresinize attım.

  4. Mehmet 21 Nisan 2013 Saat: 08:07 #

    lütfen gönderirmisiniz?

    • Gri Bilge 21 Nisan 2013 Saat: 08:09 #

      mailinize gönderdim.

  5. melih 25 Nisan 2013 Saat: 18:54 #

    kardeş maile gönderirmisin

    • amannnn 25 Şubat 2014 Saat: 18:59 #

      attııkkk

  6. nur 16 Aralık 2013 Saat: 15:33 #

    ödevim için çıkartmam lazım neden kopyalanmıyor çok lazım !!!

    • Gri Bilge 16 Aralık 2013 Saat: 19:04 #

      email adresinize gönderildi

  7. asdasdasd 12 Ocak 2014 Saat: 11:16 #

    hepsi bu kadarmı

  8. ece 13 Şubat 2014 Saat: 09:35 #

    çok güzel ama biraz uzun olsun yine de yazdım çok teşekkür ederim

  9. tunahan 16 Şubat 2014 Saat: 14:26 #

    abi niye devlet adamları yok ya 2 saatir arıyom onuda koyun gare

    • vnn 04 Mayıs 2014 Saat: 15:36 #

      la tunahan

  10. Fatih 25 Mayıs 2014 Saat: 09:39 #

    Eyw. Saolsın bilader

Bir Cevap Yazın


Site içinde arama yapabilirsiniz: