Anlatım Bozuklukları: Gereksiz Sözcük Kullanımı

Anlatım bozuklukları kapsamında gereksiz sözcük kullanımı konusunun kuralı: “Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamında daralma, anlatımında bozukluk meydana getirmeyen sözcük gereksizdir.” cümlesidir. Gereksiz sözcük aynı anlamı 2 kez verir, bu nedenle okurken ve yazarken cümle saçma gelir. Gereksiz sözcük kullanımının tespitini yapabilmeniz için aşağıda bazı örneklere yer vereceğiz:

 

1. Eş anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılması:

“Ders çalışmaya tekrar, yeniden başladı.”
– Tekrar ve Yeniden sözcükleri eş anlamlıdır. Cümle iki kez aynı anlam barındırdığından anlatım bozukluğu taşır. Eş anlamlı sözcüklerden biri çıkarılarak anlatım bozukluğu giderilebilir.
“Ders çalışmaya yeniden başladı”.

——————————————————————

“Halkım için görevimi ve vazifemi yerine getirmeye çalışıyorum.”

-Görev ve Vazife eş anlamlıdır. Eş anlamlı sözcüklerden biri çıkarılarak anlatım bozukluğu giderilebilir.

Halkım için görevimi yerine getirmeye çalışıyorum.

——————————————————————

“Hastanın bir ay dinlenip istirahat etmesi gerekiyor.”

– Dinlenmek ve İstirahat etmek aynı anlama gelir. Bu cümlede anlatım bozukluğu vardır.

Doğrusu: “Hastanın bir ay istirahat etmesi gerekiyor.”

——————————————————————

“Doktor ona, iki günde bir günaşırı, bir aspirin almasını söylemiş.”

– İki Günde Bir ve Günaşırı(bir gün arayla) aynı anlama gelen sözcüklerdir.

——————————————————————

“Enkaz yığınları altından cansız cesetler çıkarılıyor.”

– Ceset, ölü bedendir bu nedenle cesetleri cansız diye belirtmek gereksiz sözcük kullanımıdır.

——————————————————————

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?

A) İşe geç geleceğini hiç olmazsa bana haber verseydin bari.
B) O anda, dertleşebileceği bir dosta ihtiyacı vardı; ama yanında kimse yoktu.
C) Bu karara varmadan önce, onların da görüş ve önerilerini dikkate alman gerekirdi.
D) Yazıda onun resimlerinden pek söz edilmiyor; oysa o, çok yetenekli bir sanatçı.
E) Beğendiğimiz o evi satın aldık; ancak oraya önümüzdeki yıl taşınabileceğiz.
(2006/OSS)

Yanıt:  A

 

2. Sözcüğün Anlamı, Cümledeki Diğer Sözcük ya da Eklerde ise:

Yaz gelmeden önce herkes plaj alışverişini yapar.

- “Yaz gelmeden” kalıbı yaz gelmeden önceki zamanı belirtir. Bu nedenle önce sözcüğü fazlalıktır.

——————————————————————

Patron ile görüşmeye seninle birlikte gitsek nasıl olur ?

- “Senin-ile” sözcüğü birliktelik anlamı taşır bu nedenle “birlikte” sözcüğü gereksizdir.

——————————————————————

Geçmişe ait hatıralarını anımsadığında duygulanıyordu.

- Tüm hatıralar geçmişe ait olduğundan “Geçmişe ait” kısmı cümleden çıkartılırsa bir anlam daralması meydana gelmez.

——————————————————————

Diğer kurallar:

 “Olarak” sözcüğünden önce kullanılan sözcük durum belirtiyorsa, “olarak” sözcüğü gereksizdir.

“5000 metre koşusunu beşinci olarak bitirdi.”

“Sürekli olarak, aynı konuları gündeme getiriyordu.”

 ——————————————————————

“Olarak” sözcüğü, yardımcı eylem durumunda kullanılmışsa cümleden atılamaz.

“Bir arkadaşın olarak sana bunları söylemeliyim.”

 ——————————————————————

“Yarın sabah ilk önce Merve’yi arayalım.”

- “İlk” zaten diğerlerinden önce anlamı taşır bu nedenle “ilk” ve “önce” birlikte kullanımı gereksizdir.

Doğrusu: Yarın sabah ilk Merve’yi arayalım.

 ——————————————————————

“Bu sabah sınıfa en son gelen Ahmet’ti”.

- “Son” sonuncudur, derecelendirilmesine gerek olmadığından “en” eklemek gereksizdir.

Doğrusu: “Bu sabah sınıfa son gelen Ahmet’ti”.

——————————————————————

Arkadaşım gördüklerini, duyduklarını gizli bir sırmış gibi yavaşça kulağıma fısıldadı.

Bu cümlede gereksiz kullanılmış iki sözcük aşağıdakilerden hangisinde bir arada verilmiştir?

A) Arkadaşım – bir                                 B) Bir – yavaşça
C) Arkadaşım – gibi                                D) Gizli – yavaşça
E) Gizli – sırmış
(1988/OSS)

Yanıt: D

Açıklama: Sırlar zaten gizlidirler, fısıldamak ise yavaşça yapılır.

——————————————————————

“Yazar, bu özü, birtakım ilkelerden, hazır formüllerden yola çıkarak değil, somut gerçeklerden, yaşanmış deneyimlerden yola çıkarak yeniden buluyor.”

Bu cümlede geçen kelimelerden hangileri atıldığında cümlenin anlamında hiçbir daralma olmaz?

A) bu – yeniden                               B) ilkelerden – somut
C) birtakım – değil                            D) yazar – gerçeklerden
E) hazır – yaşanmış
(1983/OSS)

Yanıt: E

Açıklama: Formüller önceden hazırdır, deneyim ise önceden yaşanmış olan tecrübeleri ifade eder.

Not: Anlatım bozukluğu ararken şüphelendiğiniz sözcüğü cümleden çıkarıp, okuyun ve tekrar cümleye ekleyin. Okunuşta bir anlamsızlık hissediyorsanız, o cümle anlatım bozukluğu barındırabilir. Anlatım bozukluğu sorularının tümünde mantığınızı kullanın.

Etiketler: , , , , , ,

  

İlk yorumu siz yapın.

Bir Cevap Yazın


Site içinde arama yapabilirsiniz: