Coğrafi Konum: Matematiksel ve Özel Konum

0
1738

Yeryüzündeki bir alanın coğrafi konumu, o alanın dünyada ait olduğu yeri belirtir.

Coğrafi konum 2 parçadan oluşur.

1. Matematiksel Konum:

  • Bir yerin enlem (ekvator) ve boylam(greenwich,ingiltere) hesaplamasına göre dünya üzerindeki yerini gösterir. Örneğin Türkiye  36° -42° kuzey enlemleri (paralelleri) ile 26°-45° doğu boylamları (meridyenleri) arasında yer alır. Bu coğrafi matematiksel konumu onun dünyanın kuzey yarımküresinde bulunduğunu ve doğu tarafında yer aldığını gösterir.
  • Bu bilgiden hareketle Türkiye hakkında bir çok coğrafi varsayıma ulaşılabiliriz:
  • Örneğin; dağların bakısı güneye doğrudur; çünkü yer kuzey yarımkürede ve dönencelerin dışında
  • Ülkenin güneyi daha sıcaktır; ülke kuzey yarımkürede yer aldığından güney bölgelerinin daha sıcak olması muhtemeldir. Güney yarımkürede yer alsaydı muhtemelen toprakların kuzey kısmı daha sıcak olacaktı.
  • Genellikle -kabaca- aynı enlemde olan yerler aynı iklim sahası altındadır, bazı özel koşullar mikro değişikliklere yol açabilir ancak tümevarım yapmak açısından matematiksel konum akıllıca kullanılabilir. Matematiksel konuma koordinat da denilebilir.

2. Özel Konum

  • Herhangi bir yerin kendi içinde ve çevresinde bulundurduğu özelliklere göre sahip olduğu konumdur. Bu özellikler şunlar olabilir: kıtalar, denizler, dağ sıraları, boğazlar ,komşu ülkeler, ulaşım yolları, yer altı ve yerüstü kaynakları, siyasi oluşumlar vs.
  • Özel konum o yer için bir çok beşeri konuda etkiye sahiptir:  jeopolitik konum, iklim, nüfusun dağılışı, yerleşme şartları ,turizm faaliyetleri, ulaşım imkânı, ekonomik faaliyetleri gibi.
  • Türkiye’nin Özel konumuna bakacak olursak:
  • Kıtalar arası (avrupa-asya kıtaları arasında bir köprü) bir konumda yer aldığından jeopolitik olarak yüksek öneme sahiptir.
  • Stratejik öneme sahip olan boğazlara sahiptir ki bu boğazlardan geçebilecek olan gemilerin türü bile çoğu ülkeyi yakından ilgilendirmektedir.
  • Petrol bakımından zengin kaynaklara sahip olan arap yarımadasına yakındır, bu hem iyi hem de kötü özel konum etkisi doğurabilir. Süper güçler zengin kaynaklara sahip olan bölgelere yakın duracakları zaman Türkiye’deki alanları askeri amaçlar için kullanabilirler. Bunun ülkeye ekonomik yönden getirisi olabileceği gibi Arap devletlerini Türkiye düşmanlığına itebilir. Ek olarak çoğu zaman karışıklık içerisindeki bir bölgeye yakın olmak  uluslararası siyasette iyi bir şey değildir.
  • Asya ve Avrupa arasındaki önemli ticaret yolları Türkiye’den geçer, özellikle karayolu ve denizyolu taşımacılığında ekonomik yönden bir çok artı sağlar. Tarih boyunca bu yollara sahip olabilmek için bir çok devlet şuan üzerinde bulunduğumuz coğrafyaya sahip olabilmek için savaşmışlardır.
  • Ortalama yükseltisi fazladır ve yükseklik batıdan doğuya artar. Bu özel konum etkisi ulaşımı ve ekonomik faaliyetleri doğrudan etkiler. Örneğin; Doğu Anadolu’da hayvancılık yaygınken, hinterlandı geniş olan limanlara sahip Marmara Bölgesinde sanayi gelmiştir.
Dünya üzerinde Türkiye

Bir yorum bırakın