Enlem (Paralel)

1
3916

Yeryüzündeki bir noktanın, Dünya’nın kuzey veya güneyinde olduğunu belirten coğrafi koordinatlara enlem denir.

  • Ekvator yeryüzünü tam olarak ikiye bölen enlemdir; kuzeyi kuzey yarımküre, güneyi güney yarımküre olarak adlandırılır.
  • Her bir enlem ekvatora paraleldir.
  • Toplam 180 enlem vardır. Ekvator’un kuzey ve güneyine eşit olarak bölünmüştür. 90 Güney – 90 Kuzey.
  • Ekvator’un dışında en önemli enlemler şunlardır:

Kuzey kutup dairesi 66 ° 33 ‘ K
Yengeç Dönencesi 23 ° 26 ‘ K
Oğlak Dönencesi 23 ° 26 ‘ G
Güney kutup dairesi 66 ° 33 ‘ G

  • Kuzey Kutup Noktası 90° Kuzey enleminde, Güney Kutup Noktası ise 90° Güney enlemindedir.
  • Ardışık 2 Enlem arası uzaklık 111 km’dir.
  • Başlangıç enlemi Ekvator’dur, 0°’dır. En geniş enlemdir.
  • Enlemlerin dereceleri, Ekvator’dan Kutup Noktalarına doğru büyür.
  • Enlemler doğu batı yönünde uzanırlar.

Enlemin Etkileri

  • Güneş ışınlarının açısı ekvatordan uzaklaştıkça küçülür. Bu nedenle ışınların atmosferde yolu uzar, tutulma artar ve sıcaklık doğrudan azalır.
  • Yine denizlerin sıcaklığı güneş ışınlarının açısına bağlı olarak kutup noktalarına doğru gidildikçe azalır.
  • Enlem matematiksel iklim kuşakları oluşturur.
  • Tarımın yükselti sınırı, sürekli kar sınırı, Orman üst sınırı kutuplara doğru azalır.
  • Gece-Gündüz arasındaki zaman farkı kutup noktalarına gidildikçe artar.

Aynı Enlemde Bulunan Yerlerin Özellikleri

  • Ekvatora ve kutuplara aynı uzaklıktadırlar. Kuzey 32° enleminde bulunan yer ile Güney 32° enleminde bulunan yer -meridyenleri aynı olmak koşuluyla- Ekvator’a aynı uzaklıktadırlar.
  • Güneş ışınlarını aynı açıyla alırlar. Not: Özel koşullar bu maddeye dahil değildir. Bkz: Bakı etkisi
  • Gündüz-Gece süreleri birbirine eşittir.

 

Farklı Enlemler Arası Uzaklıkları Hesaplamak:

Bu işlemi yaparken göz önünde bulundurulması gereken özellik: 2 birim enlem arasının 111 km uzaklığında oluşudur. Yani iki nokta arasında meridyen olarak farklılık yoksa, enlemleri kullanılarak uzaklıkları bulunabilir.

1. Adım: Paralel -Enlem- farkının bulunması

a) 2 nokta aynı yarım kürede bulunuyorsa, büyük olan enlem derecesini küçük olandan çıkarın. Örneğin: 23° Kuzey enlemi ile 45° Kuzey enlemi arasındaki mesafeyi bulmak istiyoruz;  45-32= 13. Örnekteki iki enlem arası enlem farkı: 13’tür.

b) 2 nokta farklı yarımkürede bulunuyorsa, enlem farkını bulmak için enlemleri toplanır. Örneğin: Kuzey 15° ile Güney 30° enlemlerinde yer alan iki nokta arasında 45° enlem farkı vardır.

2. Adım: Enlem farkının 111 ile çarpılması

2 ardışık enlem arası 111 km uzaklık bulunduğundan, enlem farkı 111 ile çarpılır. O halde;

1. örneğin sonucu: 1443 km

2. örnek: 4995 km

1 YORUM

  1. merhaba
    iki enlem arasındaki mesafeyi hesaplamayı anlattığınız 1. yöndem(yani aynı yarım küredeki enlemler için)de örnek olarak verdiğiniz enlemler ile işlemi yaptığınız enlem dereceleri aynı değildir.
    teşekkürler

Bir yorum bırakın