Türkçede “de” bağlacı ve “-de” eki nasıl yazılır?

Türkçede “de” bağlacı ve “-de” eki nasıl yazılır?

Türkçede “de, da” bağlacı ile ilgili dil bilgisi kuralları:

Bağlaç olan (dahi anlamındaki) “de”, ayrı yazılır; kendisinden önceki sözcüğün son ünlüsüne göre büyük ünlü uyumuna uyar:


Bunu annem de söyledi. (Sen söyledin + annem de söyledi anlamı taşıyor)
Bunu annemde söyledi. (Yanlış kullanım, anneye bulunma hali yükleniyor. Sanki annede var olan bir şeyden bahsedermiş gibi.)

Ben de maça gitmek istiyorum. (Anlama dikkat ediniz. Başkaları maça gidiyor + ben de gitmek istiyorum)
Bende maça gitmek istiyorum. (Kullanımın saçmalığı cümle okunduğunda kendini belli ediyor, maç bende mi ?)

 

Bağlaç olan ”de, da”, hiçbir zaman “ta, te” şeklinde yazılmaz:
Çiçek de çocuk gibidir.
Çiçek te çocuk gibidir.

Evde kibrit de çakmak da yoktu.
Evde kibrit te çakmak ta yoktu.

Türkçede “-de, -da” eki ile ilgili dil bilgisi kuralları:

Ek olan “de”, sözcüğe bitişik yazılır; ünlü uyumuna uyar:
Ekimde havalar çok değişken.
Aradığın elbise şu dolapta.

Sert ünsüzle biten sözcüklere eklenen “-de” eki “-te,-ta” şeklinde yazılabilir:
Bu saatte kimseyi bulamayız.
Dolapta biraz peynir vardı.

 

Farklı bir anlatım:

1. Bağlaç olan (dahi anlamındaki) “de” her zaman ayrı yazılır:Kızım da geldi. Yarışmalara Türkiye de katıldı. Güç de olsa bulunur. Konuşur da konuşur.

2. Bulunma hâl (durum) eki olan “-de” her zaman birleşik yazılır:Araba yolda kalmış. Bir saattir ayakta duruyorum. Ankara’da havalar çok soğukmuş.

NOT 1: De’nin ayrı yazılıp yazılmadığını kontrol etmenin en kolay yolu de’yi çıkartıp cümleyi okumaktır. Eğer cümlenin anlamı “hemen hemen” aynı kalıyorsa cümledeki de bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır. Eğer cümlede ciddi bir anlam bozukluğu ya da anlam değişmesi gerçekleşiyorsa hâl ekidir ve birleşik yazılmalıdır. Örneğin “Ankara’da havalar çok soğukmuş.” cümlesi, -da hâl eki çıkarıldığında devrik cümle olur. Oysaki “Kızım da geldi.” cümlesindeki de bağlacının çıkarılması anlamı “pek” değiştirmez.

NOT 2: De bağlacı konuşma dilinde bazen te veya ta olarak kullanılsa da, her zaman de veya da olarak yazılır. Aynı kural hâl eki olarak kullanılan -ta ve -te için geçerli değildir. Dolap da koltuk daorada kalsın [bağlaç]. Dolapta şeker var [hâl eki].

 

Kaynaklar:

Vikipedi

Divxplanet

Etiketler: , , , , , ,

  

15 Yorum : “Türkçede “de” bağlacı ve “-de” eki nasıl yazılır?”

  1. emirhan 19 Aralık 2012 Saat: 17:29 #

    ya sınavım var yardımcı olurdsa

    • melisa 14 Aralık 2013 Saat: 10:52 #

      da de ekleri birleşik yazılır bağlacı ise ayrı yazılır bu (mi,si,di,da,de,ki) eki için geçerlidir

  2. sseesss 18 Şubat 2013 Saat: 14:20 #

    merhaba cok ıyı dersten bravo aldım yeahh

  3. emre 08 Nisan 2013 Saat: 15:06 #

    bu site benim ödevlerimi yapmama yardımcı oldu

  4. gamze 02 Mayıs 2013 Saat: 11:57 #

    testttttttttt dedik yaaaa. test yogmu :X

  5. aleyna 30 Mayıs 2013 Saat: 13:44 #

    sağol çok işime yaradı

  6. Berfu alemdar 17 Aralık 2013 Saat: 17:22 #

    Çok güzeldi sizin sitenizi Türkçe ödevimi yapmak amacıyla kullandım.

  7. Berfu alemdar 17 Aralık 2013 Saat: 17:23 #

    Bakalım öğretmenim ödevim için ne diyecek.

  8. faruk 23 Aralık 2013 Saat: 13:37 #

    çak saçmabakmaya değmez

  9. Ibrahim 24 Aralık 2013 Saat: 09:34 #

    Birde bağlac la de haline ben örnek vereyim
    Bağlac – Kalemim -de- evde kaldi
    De Hali – Sofrada Bin bir Türlü yiyecek var.

  10. burcu 14 Ocak 2014 Saat: 23:46 #

    berbattı

  11. burcu 14 Ocak 2014 Saat: 23:46 #

    :(

  12. eksi öğretmen 12 Şubat 2014 Saat: 18:06 #

    bencede

  13. Abdulmuttalip 18 Mart 2014 Saat: 14:40 #

    çok güzel site muhteşem süperlerin ötesi

  14. melisa 18 Mart 2014 Saat: 20:20 #

    harika anlatmışsınız tebrik ederim

Bir Cevap Yazın


Site içinde arama yapabilirsiniz: